ภาษีคริปโตในไทยไม่ได้คิดจากการถือเหรียญที่ราคาขึ้นบนหน้าจอเพียงอย่างเดียว แต่พิจารณาจากประเภทของธุรกรรมและรายได้ที่เกิดขึ้นจริง เช่น การขาย แลกเปลี่ยน ขุด รับค่าจ้าง หรือรับผลตอบแทนจากการนำเหรียญไปใช้ประโยชน์ ปัจจุบันกำไรจากการโอนคริปโทเคอร์เรนซีหรือโทเคนดิจิทัลบางกรณีได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา หากทำผ่านผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลที่เข้าเงื่อนไขตามกฎหมายในช่วงวันที่ 1 มกราคม 2568 ถึง 31 ธันวาคม 2572
แต่คำว่า “เทรดคริปโตไม่เสียภาษี” อาจทำให้เข้าใจผิดได้ เพราะการยกเว้นไม่ได้ครอบคลุมทุกกิจกรรม รายได้จากการขุด การรับเหรียญเป็นค่าจ้าง รางวัล Airdrop หรือผลตอบแทนจาก Staking และ DeFi อาจมีหลักเกณฑ์ภาษีต่างกัน คุณจึงควรแยกธุรกรรมให้ชัดตั้งแต่ต้นปี ไม่ใช่รอจัดการตอนใกล้ยื่นภาษี
ภาษีคริปโตในไทย: กำไรจากเทรดได้รับยกเว้นจริงไหม
กฎกระทรวง ฉบับที่ 399 พ.ศ. 2568 กำหนดให้ผลประโยชน์จากการโอนคริปโทเคอร์เรนซีหรือโทเคนดิจิทัล ซึ่งมีมูลค่าเกินกว่าทุน ได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา หากธุรกรรมนั้นทำในศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล ทำผ่านนายหน้าซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล หรือโอนให้ผู้ค้าสินทรัพย์ดิจิทัลที่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย
สิทธิยกเว้นนี้ใช้กับเงินได้พึงประเมินที่ได้รับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2568 ถึง 31 ธันวาคม 2572 รายละเอียดสามารถตรวจสอบได้จาก กฎกระทรวงว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากรของกรมสรรพากร
จุดสำคัญคือ ต้องดูว่าแพลตฟอร์มหรือคู่ธุรกรรมเข้าเงื่อนไข “ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลที่ได้รับอนุญาต” หรือไม่ ไม่ควรสรุปว่าการเทรดบนทุกแพลตฟอร์ม รวมถึงการซื้อขายแบบ Peer-to-Peer หรือการทำธุรกรรมนอกระบบ จะได้รับยกเว้นโดยอัตโนมัติ
ก่อนใช้บริการ คุณสามารถตรวจรายชื่อและข้อมูลกำกับดูแลได้จาก หน้าข้อมูลผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลของ ก.ล.ต. เพราะสถานะผู้ให้บริการมีผลต่อการประเมินภาษีโดยตรง
ถือคริปโตไว้เฉย ๆ ต้องเสียภาษีไหม
โดยหลัก การถือเหรียญไว้ใน Wallet หรือบนแพลตฟอร์ม แม้ราคาตลาดจะเพิ่มขึ้น ยังไม่ใช่เงินได้พึงประเมินจากการโอนคริปโต ตราบใดที่คุณยังไม่ได้ขาย จ่าย โอน หรือแลกเปลี่ยนเหรียญนั้น
ตัวอย่างเช่น คุณซื้อ BTC ที่ราคา 2,000,000 บาท แล้วราคาตลาดเพิ่มเป็น 2,500,000 บาท มูลค่าพอร์ตที่เพิ่มขึ้น 500,000 บาทยังเป็นกำไรบนกระดาษ หรือ Unrealized Gain ไม่ใช่จุดที่ต้องนำไปคำนวณภาษีเงินได้ทันที
แต่เมื่อคุณขาย BTC เป็นเงินบาท แลก BTC เป็น ETH ใช้เหรียญชำระค่าสินค้า หรือโอนไปแลกสินทรัพย์อื่น รายการนั้นอาจเข้าลักษณะ “การโอน” และต้องพิจารณาว่าเข้าเงื่อนไขยกเว้นภาษีหรือไม่
รายการคริปโตแบบไหนที่ยังต้องระวังเรื่องภาษี
อย่าดูแค่ชื่อกิจกรรมว่าเป็น “คริปโต” เหมือนกันหรือไม่ เพราะลักษณะรายได้ต่างกันอาจมีวิธีประเมินภาษีต่างกันด้วย กรมสรรพากรมีคู่มือที่แยกกรณีขาย ขุด รับค่าจ้าง รับรางวัล และรับผลตอบแทนจากการถือครองไว้ชัดเจนใน คำแนะนำการเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับคริปโทเคอร์เรนซีและโทเคนดิจิทัล
กำไรจากการขายหรือแลกเหรียญ
ตามหลักทั่วไป กำไรจากการขาย จ่าย โอน หรือแลกเปลี่ยนคริปโตและโทเคนดิจิทัล เป็นเงินได้ตามมาตรา 40(4)(ฌ) เฉพาะส่วนที่มูลค่าเกินกว่าทุน การแลกเหรียญหนึ่งเป็นอีกเหรียญหนึ่งก็อาจเข้าลักษณะนี้ได้ ไม่จำเป็นต้องรอให้ถอนเงินบาทออกจากแพลตฟอร์มก่อน
อย่างไรก็ตาม หากธุรกรรมดังกล่าวเข้าเงื่อนไขยกเว้นตามกฎกระทรวงฉบับที่ 399 ก็ไม่ต้องนำกำไรส่วนนั้นมารวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
รายได้จากการขุดคริปโต
คู่มือกรมสรรพากรระบุว่า การได้รับเหรียญจากการขุดยังไม่ถือเป็นเงินได้พึงประเมินทันที แต่เมื่อมีการขาย จ่าย โอน หรือแลกเปลี่ยนเหรียญที่ขุดได้ รายได้อาจเข้าลักษณะเงินได้ตามมาตรา 40(8)
ผู้ขุดที่มีค่าใช้จ่ายเกี่ยวข้อง เช่น ค่าไฟ ค่าเช่าเครื่อง ค่าซ่อมบำรุง และค่าอินเทอร์เน็ต ควรเก็บหลักฐานให้ครบ เพราะค่าใช้จ่ายที่จำเป็นและสมควรอาจมีผลต่อการคำนวณเงินได้สุทธิ
เงินเดือนหรือค่าจ้างที่ได้รับเป็นคริปโต
หากคุณได้รับเงินเดือนเป็นคริปโต รายได้นั้นอาจเข้าลักษณะเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) ส่วนผู้รับจ้างอิสระที่รับค่าจ้างเป็นคริปโตอาจเข้าลักษณะมาตรา 40(2) ตามข้อเท็จจริงของงาน
ประเด็นสำคัญคือมูลค่าเงินบาทของเหรียญ ณ วันที่ได้รับ เพราะมูลค่านั้นอาจเป็นฐานรายได้ และกลายเป็นต้นทุนของเหรียญเมื่อคุณนำไปขายหรือแลกในอนาคต
Staking, Yield Farming และผลตอบแทนจาก DeFi
ผลตอบแทนจาก Staking หรือ Yield Farming ไม่ควรถูกเหมารวมว่าเป็นกำไรจากการเทรดเสมอไป คู่มือกรมสรรพากรยกตัวอย่างว่า ผลตอบแทนจากการถือโทเคนดิจิทัลอาจเข้าลักษณะเงินได้ตามมาตรา 40(4)(ซ) ขณะที่ผลตอบแทนจากการนำคริปโทเคอร์เรนซีไปหาประโยชน์อาจเข้าลักษณะมาตรา 40(8)
เนื่องจาก DeFi มีโครงสร้างหลากหลายมาก ทั้งการให้กู้ การให้สภาพคล่อง การรับโทเคนรางวัล และการ Restaking คุณควรเก็บข้อมูลโปรโตคอล วันที่ได้รับ จำนวนเหรียญ และมูลค่าเงินบาทไว้ละเอียดกว่าการเทรดทั่วไป อ่านพื้นฐานเพิ่มเติมได้ที่ DeFi คืออะไร และมีความเสี่ยงอะไรบ้าง
เหรียญจากรางวัล การให้ หรือ Airdrop
เหรียญที่ได้รับจากกิจกรรม ส่งเสริมการขาย รางวัล หรือการให้ อาจมีผลทางภาษีแตกต่างจากเหรียญที่คุณซื้อด้วยเงินของตัวเอง สิ่งที่ควรทำคือบันทึกวันที่ได้รับ จำนวนเหรียญ มูลค่าเงินบาท และเหตุผลที่ได้รับให้ครบ
หากเงื่อนไขซับซ้อน เช่น ได้รับเหรียญจากต่างประเทศ ได้รับผ่าน DAO หรือมีทั้งส่วนที่เป็นค่าตอบแทนและส่วนที่เป็นรางวัล ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนยื่นแบบ
ภาษีคริปโต 15% คืออะไร
ตัวเลข 15% ที่หลายคนพูดถึงไม่ใช่อัตราภาษีเหมาจ่ายสำหรับกำไรคริปโตทุกกรณี แต่เกี่ยวข้องกับภาษีหัก ณ ที่จ่ายในบางสถานการณ์ตามกฎหมาย หากมีผู้จ่ายเงินได้ที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย คุณอาจได้รับหนังสือรับรองเพื่อใช้เป็นเครดิตภาษีตอนยื่นแบบ
สำหรับรายได้ที่ยังต้องเสียภาษีจริง ผู้เสียภาษีต้องนำมาพิจารณารวมกับเงินได้ประเภทอื่น หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนตามสิทธิ ก่อนคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบอัตราก้าวหน้า
จึงไม่ควรตั้งสมมติฐานว่า “กำไรคริปโตทุกก้อนเสีย 15%” หรือ “ถูกหัก 15% แล้วไม่ต้องทำอะไรอีก” เพราะผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับประเภทเงินได้ ผู้จ่ายเงิน สถานะการยกเว้น และการยื่นแบบของแต่ละคน
วิธีคำนวณต้นทุนคริปโตเพื่อใช้ยื่นภาษี
หากธุรกรรมของคุณไม่เข้าเงื่อนไขยกเว้น หรือมีรายได้คริปโตประเภทอื่นที่ต้องคำนวณภาษี หลักการคือเปรียบเทียบมูลค่าที่ได้รับจากการโอนกับต้นทุนของเหรียญที่ตัดออกไป
สูตรพื้นฐาน
กำไรหรือขาดทุน = มูลค่าที่ได้รับจากการขายหรือโอน − ต้นทุนของเหรียญที่โอน
ต้นทุนไม่ได้มีแค่ราคาซื้อ คุณอาจรวมค่าธรรมเนียมซื้อขาย ค่าโอน และต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับการได้มาของเหรียญตามหลักเกณฑ์ได้ จึงควรดาวน์โหลดรายงานธุรกรรมจากทุกแพลตฟอร์มเก็บไว้เสมอ
FIFO และต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ต่างกันอย่างไร
กรมสรรพากรระบุว่าสามารถใช้วิธีเข้าก่อนออกก่อน หรือ FIFO และวิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ หรือ Moving Average Cost ในการคำนวณต้นทุนของเหรียญประเภทเดียวกันได้
- FIFO: เหรียญที่ซื้อมาก่อน ถือว่าเป็นเหรียญที่ขายออกก่อน
- Moving Average: นำต้นทุนเหรียญประเภทเดียวกันมาหาค่าเฉลี่ยใหม่ทุกครั้งที่ซื้อเพิ่ม
เมื่อเลือกวิธีใดในปีภาษีแล้ว ควรใช้วิธีนั้นอย่างสม่ำเสมอตลอดปี และต้องคำนวณต้นทุนแยกตามประเภทเหรียญ เช่น BTC แยกจาก ETH และ ETH แยกจาก USDT
ตัวอย่างคำนวณแบบเข้าใจง่าย
สมมติคุณซื้อ ETH 2 เหรียญ เหรียญละ 40,000 บาท และเสียค่าธรรมเนียมรวม 400 บาท ต้นทุนรวมจึงเท่ากับ 80,400 บาท หรือเฉลี่ย 40,200 บาทต่อเหรียญ
ต่อมาคุณขาย ETH 1 เหรียญในราคา 55,000 บาท กำไรเบื้องต้นคือ 14,800 บาท จากสูตร 55,000 – 40,200 บาท หากรายการนี้ไม่เข้าเงื่อนไขยกเว้นภาษี กำไรดังกล่าวอาจต้องนำไปพิจารณาร่วมกับเงินได้อื่นตามประเภทที่เกี่ยวข้อง
แม้กำไรจากการเทรดผ่านผู้ให้บริการที่เข้าเงื่อนไขอาจได้รับยกเว้นในช่วงปัจจุบัน การคำนวณต้นทุนและเก็บประวัติธุรกรรมก็ยังสำคัญ เพราะช่วยพิสูจน์ที่มาของเงิน ตรวจสอบสิทธิยกเว้น และใช้จัดการข้อมูลเมื่อคุณมีธุรกรรมหลายประเภท
ขาดทุนจากคริปโตนำไปหักภาษีได้ไหม
สำหรับธุรกรรมที่ยังอยู่ในฐานภาษี หลักเกณฑ์เดิมของกรมสรรพากรอนุญาตให้ผลขาดทุนจากการโอนคริปโตหรือโทเคนดิจิทัลในปีภาษีเดียวกัน หักกลบกับกำไรได้ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด โดยเฉพาะธุรกรรมผ่านศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแล
อย่างไรก็ตาม คุณไม่ควรนำขาดทุนจากสินทรัพย์ดิจิทัลไปหักกับรายได้คนละประเภท เช่น เงินเดือน รายได้ธุรกิจ หรือดอกเบี้ยเงินฝาก และไม่ควรสรุปว่าขาดทุนทุกประเภทใช้ชดเชยได้เหมือนกัน
เมื่อมีสิทธิยกเว้นกำไรจากการโอนตามกฎกระทรวงฉบับที่ 399 การประเมินเรื่องกำไรและขาดทุนยิ่งควรแยกตามประเภทธุรกรรมและช่องทางที่ใช้ เพื่อไม่ให้คำนวณผิดหรือบันทึกข้อมูลปะปนกัน
ยื่นภาษีคริปโตอย่างไร
หากคุณมีรายได้คริปโตที่ยังต้องเสียภาษี เช่น รายได้จากการขุด ค่าจ้าง หรือผลตอบแทนบางประเภทจากการนำคริปโตไปหาประโยชน์ คุณอาจต้องนำข้อมูลไปกรอกในแบบ ภ.ง.ด.90 ตามประเภทเงินได้ที่เกี่ยวข้อง
รายได้บางกลุ่มที่เข้าลักษณะมาตรา 40(5) ถึง 40(8) อาจเกี่ยวข้องกับการยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาครึ่งปี หรือ ภ.ง.ด.94 สำหรับรายได้ช่วงเดือนมกราคมถึงมิถุนายนด้วย จึงไม่ควรรอรวบรวมข้อมูลทั้งหมดปลายปี
ผู้ที่มีทั้งเงินเดือน เทรดคริปโต ขุดเหรียญ และทำ DeFi ควรแยกบัญชีธุรกรรมเป็นหมวดตั้งแต่แรก เพราะแต่ละหมวดอาจต้องใช้เอกสารและวิธีคำนวณต่างกัน
เอกสารที่ควรเก็บไว้สำหรับภาษีคริปโต
- ประวัติการซื้อ ขาย โอน และแลกเหรียญ: จากทุก Exchange, Wallet และโปรโตคอลที่ใช้งาน
- จำนวนเหรียญและมูลค่าเงินบาท: บันทึกวันที่ เวลา ราคา และแหล่งอ้างอิงของราคา
- หลักฐานค่าธรรมเนียม: เช่น ค่าซื้อขาย ค่าโอน และค่า Gas Fee ที่เกี่ยวข้อง
- เอกสารรายได้จากการขุดหรือ Staking: ระบุวันที่ได้รับ จำนวนเหรียญ และลักษณะผลตอบแทน
- หนังสือรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่าย: หากมี เพื่อใช้เครดิตภาษีตามสิทธิ
- ข้อมูลแพลตฟอร์มที่ใช้: เพื่อแสดงว่าธุรกรรมผ่านผู้ประกอบธุรกิจที่ได้รับอนุญาตหรือไม่
จุดที่ผู้ใช้งานมักพลาดคือโอนเหรียญเข้าออกหลาย Wallet แล้วไม่จดต้นทุนเดิม พอถึงเวลาขายจึงไม่รู้ว่าเหรียญก้อนนั้นซื้อมาเท่าไร การใช้ Spreadsheet หรือโปรแกรมติดตามพอร์ตตั้งแต่วันแรกช่วยลดปัญหานี้ได้มาก
หากคุณถือ Stablecoin หรือใช้งานหลายเครือข่าย ควรเก็บข้อมูล Network และ Transaction Hash เพิ่มเติมด้วย เพราะเหรียญชื่อเดียวกันอาจอยู่คนละเชนและมีต้นทุนหรือค่าธรรมเนียมต่างกัน อ่านต่อได้ที่ Stablecoin คืออะไร และมีความเสี่ยงอะไรบ้าง รวมถึง Gas Fee ในคริปโตคืออะไร
ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยงเรื่องภาษีคริปโต
- คิดว่าถอนไทยบาทเท่านั้นจึงเกิดภาษี: การขายหรือแลกเหรียญอาจเป็นจุดที่ต้องพิจารณาก่อนถึงขั้นถอนเงิน
- ใช้รายงานจาก Exchange เดียว: หากมีหลายแพลตฟอร์ม หลาย Wallet หรือใช้ DeFi ต้องรวมข้อมูลทั้งหมด
- ไม่บันทึกต้นทุนและค่าธรรมเนียม: ทำให้คำนวณกำไรหรือขาดทุนผิดจากความเป็นจริง
- เข้าใจว่าเทรดทุกที่ได้รับยกเว้น: ต้องตรวจว่าธุรกรรมและผู้ให้บริการเข้าเงื่อนไขตามกฎหมายหรือไม่
- นำรายได้ทุกประเภทไปรวมเป็นกำไรเทรด: Mining, Staking, ค่าจ้าง และรางวัลอาจมีลักษณะเงินได้ต่างกัน
- เก็บ Seed Phrase หรือข้อมูลธุรกรรมไว้ในที่ไม่ปลอดภัย: เอกสารภาษีมีข้อมูลการเงินและธุรกรรมสำคัญ ควรจัดเก็บอย่างรอบคอบ
สรุป: ภาษีคริปโตต้องดู “ประเภทเงินได้” ก่อนดูจำนวนกำไร
ภาษีคริปโตในไทยไม่ได้มีคำตอบเดียวสำหรับทุกคน เพราะผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับว่าคุณเทรดผ่านช่องทางใด ได้เหรียญมาจากอะไร และทำธุรกรรมในลักษณะไหน ปัจจุบันกำไรจากการโอนคริปโตหรือโทเคนผ่านผู้ประกอบธุรกิจที่เข้าเงื่อนไขอาจได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในช่วงปี 2568-2572 แต่รายได้จากการขุด ค่าจ้าง รางวัล และผลตอบแทนจาก Staking หรือ DeFi ยังต้องพิจารณาเป็นรายกรณี
สิ่งที่ควรทำทันทีคือแยกธุรกรรมเป็นหมวด ดาวน์โหลดรายงานจากทุกแพลตฟอร์ม เก็บหลักฐานต้นทุนและค่าธรรมเนียม แล้วตรวจสอบสิทธิยกเว้นจากแหล่งข้อมูลทางการก่อนยื่นแบบ หากธุรกรรมมีมูลค่าสูงหรือซับซ้อน การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีจะช่วยลดความเสี่ยงจากการตีความผิดได้มาก
บทความนี้เป็นข้อมูลเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำด้านภาษี การเงิน หรือการลงทุนเฉพาะบุคคล กฎหมายภาษีและเงื่อนไขการยกเว้นอาจเปลี่ยนแปลงได้ โปรดศึกษาข้อมูลจากกรมสรรพากรและหน่วยงานกำกับดูแล ประเมินความเสี่ยง และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเมื่อมีธุรกรรมซับซ้อนก่อนตัดสินใจ
คำถามที่พบบ่อย
ขายคริปโตแล้วไม่ถอนเงินบาทออกจาก Exchange ต้องเสียภาษีไหม
สำหรับธุรกรรมที่ไม่เข้าเงื่อนไขยกเว้น จุดพิจารณาคือการขายหรือโอนเหรียญ ไม่ใช่วันที่ถอนเงินบาทออกจากแพลตฟอร์ม หากขายแล้วเกิดกำไร อาจถือว่าเกิดเงินได้ในปีที่ขาย แม้เงินยังอยู่ในบัญชี Exchange ก็ตาม
เทรดผ่าน Exchange ต่างประเทศ ได้รับยกเว้นภาษีไหม
ไม่ควรสรุปว่าได้รับยกเว้นโดยอัตโนมัติ เพราะกฎปัจจุบันระบุเงื่อนไขเกี่ยวกับศูนย์ซื้อขาย นายหน้า หรือผู้ค้าสินทรัพย์ดิจิทัลที่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย ผู้ที่ใช้แพลตฟอร์มต่างประเทศหรือทำธุรกรรมนอกระบบควรตรวจสอบข้อเท็จจริงและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเป็นรายกรณี
Staking และการขุดคริปโตได้รับยกเว้นเหมือนกำไรจากเทรดไหม
ไม่ควรเหมารวมว่าเหมือนกัน การยกเว้นในปัจจุบันมุ่งที่ผลประโยชน์จากการโอนคริปโตหรือโทเคนดิจิทัลผ่านช่องทางที่เข้าเงื่อนไข ส่วนรายได้จากการขุด Staking Yield Farming ค่าจ้าง หรือรางวัล อาจมีลักษณะเงินได้และวิธีคำนวณภาษีต่างกันตามข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี